کوره بلند
کوره بلند (Blast Furnace) از بدو تولید صنعتی آهن و چدن و در واقع بیش از 600 سال، به عنوان روش اصلی تولید آهن خام مطرح بوده است. اگر چه پیشرفت های چشمگیری در زمینه های مختلف، به خصوص در زمینه کاهش مصرف کک، افزایش بازدهی و طراحی کوره های بلند با ظرفیت بالاتر صورت گرفته، ولی اصول کار کوره بلند به همان صورت اولیه دست نخورده باقی مانده است. در این روش، مواد آهن دار مانند کانه آهن همراه با کک و مواد گداز آور (به صورت کلوخه یا گندله) از بالای کوره شارژ شده و هوای پیشگرم شده از پایین کوره دمیده می شود. در اثر سوختن کک در پایین کوره حرارت کافی و اتمسفر مناسب برای احیا کانه های آهن و ذوب شدن آهن و سرباره ایجاد می شود. در سال های گذشته کوشش های زیادی برای جایگزین کردن روش دیگری به جای کوره بلند و یا روشی که بتواند با آن رقابت کند، صورت گرفته است که منجر به ابداع و توسعه روش های احیای مستقیم و تولید آهن اسفنجی شده است؛ اما هنوز هم کوره بلند موثر ترین و اقتصادی ترین روش برای تولید آهن در ظرفیت های زیاد است و فقط در موارد خاص ممکن است از روش های دیگر استفاده شود.
رژیم حرارتی نسبتا موثر کوره بلند، به علت جریان مخالف گازها و مواد جامد در داخل کوره است. گازهای هیدروژن، منواکسید کربن، دی اکسید کربن و نیتروژن که منطقه احتراق کوره را با دمای بالا ترک می کنند، هنگام بالا رفتن در طول کوره، انرژی حرارتی و شیمیایی خود را با بار کوره که به تدریج پایین می آید، مبادله می کنند. اکسیدهای آهن با پتانسیل اکسیژن بالا (مانند هماتیت) در بالای کوره بلند و در جایی که دما کمتر است، احیا می شود و احیای اکسید هایی مانند وستیت و سایر مواد (مانند احیای سیلیس) و گوگرد زدایی در نواحی پایین کوره بلند، در جایی که دما بالا است و گازها بیشترین خاصیت احیا کنندگی را دارند، انجام می شود.
از آنجایی که اصول کار کوره بلند در طول سال های گذشته تفاوت زیادی نکرده است، طراحی ساختمان و تجهیزات آن از یک اصول اولیه پیروی می کند. کوره بلند هنوز هم از یک تنوره با ارتفاع زیاد و بوته ای در پایین برای نگهداری مذاب تشکیل شده است که از بالای آن کانه آهن و کک و مواد دیگر شارژ می شود و از پایین هوا دمیده می شود و سرباره و فلز مذاب هر کدام از مجرای خود در پایین کوره (بوته) هر چند مدت یکبار تخلیه می شود.
قسمت های اصلی کوره بلند طبق شکل زیر (شکل 1) عبارتند از پی ها و ستون ها و تجهیزات نگهدارنده کوره، بوته یا تنوره و دهانه کوره بلند. خصوصیات اولیه ای که برای طراحی قسمت های مختلف کوره در نظر گرفته می شود عبارتند از: ظرفیت کوره، مقدار مصرف پیش بینی شده کک به ازای یک تن آهن خام تولیدی، فشار هوای دم و فشار بالای کوره. طراحان مختلف ممکن است عقاید متفاوت نسبت به ابعاد قسمت های مختلف کوره داشته باشند زیرا در گذشته طراحی کوره تماما بر تجربه متکی بوده است. امروزه نیز وقتی یک کوره جدید را طراحی می کنند، طرح کوره های قبلی را در نظر گرفته و اصلاحاتی در آن ایجاد می کنند و تغییرات لازم را برای تامین نیازها و عوامل جدید در آن بوجود می آورند.
با مشاهده سیر تحول طراحی کوره بلند از سال 1861 تا 1980 در شکل زیر مشخص می شود که با افزایش ظرفیت کوره تناسب بین ابعاد آن حفظ نشده است. مثلا به تدریج شیب تنوره کم شده است و یا ابعاد بوته متناسب با ظرفیت کوره افزایش نیافته است. علت این تغییرات استفاده از کانه تغلیظ شده و کلوخه و به طور کلی بار آماده شده و مرغوب است. اگر چه تا دهه 1980 روند تحول کوره بلند، به خصوص در کشورهای شوروی سابق و آمریکا به سمت کوره های بزرگ تر و با ظرفیت بیشتر بوده است، ولی از سال 1990 توجه به ساخت کوره های بلند با ظرفیت کم، بیشتر شده است. یکی از دلایل این موضوع، نیاز کوره های بلند بزرگ به کک سازی بسیار مرغوب است که چندان در دسترس نیست و بسیار گران قیمت است. اخیرا ساخت کوره بلند بسیار کوچک در کشور چین متداول شده و در ایران نیز طرح ساخت دو کوره بلند کوچک در دست اجرا می باشد.

جدول زیر نمونه ای از ابعاد قسمت های مختلف یک کوره بلند در آمریکا را نشان می دهد.
مناطق و مشخصات کوره بلند
ابعاد
علامت مشخصه در شکل 1
حجم کاری
2195.1 متر مکعب
-
حجم زیر لوله های دم
341.6 متر مکعب
-
حجم کل
2536.7 متر مکعب
-
مساحت بوته
74.7 متر مربع
-
قطر بوته
9754 میلیمتر
a
قطر مقطع
11735 میلیمتر
b
قطر خط بار
8306 میلیمتر
c
قطر گلوگاه
3135 میلیمتر
d
ارتفاع کلی (خط مرکزی از محل خروج آهن تا رینگ بالا)
35181 میلیمتر
e
ارتفاع کاری (خط مرکزی از لوله های دم تا خط بار)
25908 میلیمتر
f
ضخامت رینگ بالایی
203 میلیمتر
g
ارتفاع مخروط بالایی
3396 میلیمتر
h
فاصله رینگ بالایی تا خط بار
4801 میلیمتر
i
ارتفاع آجر محافظ
3810 میلیمتر
j
ارتفاع تنوره
17983 میلیمتر
k
ارتفاع شکم
4267 میلیمتر
m
ارتفاع بوته مذاب
6401 میلیمتر
n
فاصله خط مرکز خروج آهن تا کف بوته
1219 میلیمتر
o
عمق بلوک کف
2743 میلیمتر
p
ضخامت
229 میلیمتر
q
قطر بلوک کف
10973 میلیمتر
r
قطر داخلی پوسته فولادی
11125 میلیمتر
s
آستر آجر تنوره
914 میلیمتر
t
مواد عایق
76 میلیمتر
u
آستر شکم
457 میلیمتر
v
دیواره بوته
686 میلیمتر
w
زاویه شکم
1.3449 رادیان (76 درجه، 55 دقیقه و 51 ثانیه)

زاویه تنوره
1.4760 رادیان (84 درجه، 34 دقیقه و 12 ثانیه)

زاویه مخروط بالایی
0.7850 رادیان (45 درجه)







بازرس جوش و تست های غیر مخرب (NDT)